خانه هنر و سرگرمی موسیقی چگونه می توانیم ساز مناسب انتخاب کنیم

چگونه می توانیم ساز مناسب انتخاب کنیم

1 دقیقه خوانده شده
0
1
882

فراگرفتن هنر نوازندگی با انتخاب نوع ساز آغاز می گردد و اگر این انتخاب در دوران کودکی اتفاق افتد، ساز از اولین خاطرات نوازنده می گردد و در پایان نیز، یاد گار بجای مانده از نوازنده، ساز و اجراهای های اوست.

بشردر طول تاریخ برای هر نوع سلیقه، تفکر، طبیعت و احساس خود، سازی را آفریده است و امروز ما می توانیم با آگاهی کامل، سازی را که جوابگوی احتیاجات مختلف موسیقایی ما می باشد را انتخاب کنیم.

طی این مقاله سعی بر آن شده تا یک بررسی جامع، ازعواملی که می تواند باعث انتخاب هوشیارانه ساز توسط هنرجویان موسیقی شود صورت پذیرد. پیشنهاد می شود اگر در مقطعی هستید که قصد یادگیری نوازندگی را دارید و در انتخاب میان دو یا چند ساز مردد هستید، جدولی تشکیل دهید و برای سازهای مختلف به مواردی که در این مقاله بعنوان معیارهای انتخاب ساز مطرح گشته، امتیاز مثبت ومنفی دهید، تا در انتها به این جمع بندی برسید که کدام ساز با توجه به مسائل مختلف برای شما امتیاز بیشتری می آورد.

۱٫ در صورتی که اطلاعی از موسیقی ندارید، بهتر است قبل از انتخاب ساز در دوره های آموزشی ” ارف” شرکت کنید و با گذراندن این کلاس های نسبتا کوتاه مدت که امروزه در اکثر آموزشگاه های موسیقی تدریس می گردد، یک آشنایی اولیه با موسیقی پیدا کنید تا یک پله در راه شناخت عمومی موسیقی و سازها جلوتر روید.

charekar piccolo1( پیکولو )

۲٫ بطورکلی “سبکی” از موسیقی که می پسندید، خود عاملی است که تنوع انتخاب میان سازها را در شما محدودتر می کند و انتخاب ساز را آسان تر می نماید زیرا بعضی از سازها با توجه به امکانات و ساختارشان برای نواختن در یکسری از موسیقی ها مناسب ترند، مثل اینکه انتخاب گیتار الکتریک برای نواختن موسیقی کلاسیک ایرانی چندان مناسب به نظر نمی رسد.

۳٫ هر یک از سازها دارای محدوده صوتی خاصی می باشند، این از مسائل شخصی هر فردی است که اولا، محدوده صوتی را می پسندد که گسترده و وسیع است یا دارای وسعت صوتی کوچکی است؛ برای مثال ترومپت دارای محدوده صوتی کوچکی است و ارگ بادی دارای بزرگترین محدوده صوتی در میان سازها می باشد.

نباید تصور کرد که عامل محدوده صوتی گسترده “به تنهایی” امتیازی بزرگ در انتخاب میان سازها محسوب می گردد، زیرا برای مثال بسیاری از نوازندگان سازهایی را انتخاب می کنند که این مشخصه را بصورت محدود دارند و برای این دسته از نوازندگان مشخصه های دیگری در موسیقی، مثل ریتم ارزش بیشتری می یابد، مانند نوازندگان دف و دیگر سازهای ضربی.

ثانیا، این گستره صوتی بزرگ یا کوچک، بیشتر شامل نت های زیر می گردد یا نت های بم؟ و شما بیشتر کدام محدوده را می پسندید؟ مثلا کنترباس دارای محدوده ای با نت های بم می باشد و پیکولو دارای محدوده ای با نت های زیر می باشد.

charekar trumpet( ترومپت )

۴٫  جنس صدا یا طنین صدای سازهای مختلف با یکدیگر متفاوت است، هنگامی که دو ساز متفاوت” یک نت” را می نوازند شنونده به سادگی متوجه تفاوت جنس صدای حاصله از این دو ساز، می گردد. مثلا اوبوا دارای طنینی تودماغی است و سنج دارای جنس صدایی فلزی دارد.

درعلم فیزیک طنین مسئله ای تعریف شده است که برای آگاهی از آن بایستی با این علم آشنایی داشته باشیم، اما بعنوان یک راهنمایی ساده برای اینکه متوجه شوید چه جنس صدایی را می پسندید به صدای نواختن سازهای متفاوت گوش دهید و البته بهتر است به آثار غیر تکنیکی که در آنها ساز، یک موسیقی ساده را اجرا می کند و حواس شنونده به دیگرمسائل منحرف نمی شود، گوش فرا دهید تا تفاوت جنس صداها را بخوبی متوجه شوید و از علاقه خود در این باره آگاهی یابید.

۵٫  هر سازی با توجه به مشخصات ساختمانی و فیزیکی خود، دارای یکسری از توانایی هایی اجرایست که وجود همین توانایی ها درهرسازباعث بوجود آمدن تکنیک های مختلف در نواختن آن ساز می گردد و البته هر چه این توانایی ها و تکنیک های مرتبط با آن ها در ساز بیشتر باشد، دوره یادگیری ساز طولانی تر، مشکل تر و پرهزینه ترمی گردد. نمونه بسیار آشکار این مورد ویولن است که تمامی این موارد برای آن صدق می کند.
براي آنکه از امکانات اجرايی سازها آگاهی يابيد، سعی کنيد به قطعات تکنيکی سازهای مورد علاقه خود گوش دهيد وبا تکنيک های مختلف نوازندگی آن ها حتی بصورت سطحی و نه بصورت کاملا دقيق، آشنا شويد.

۶٫ از ديگر مواردی که در انتخاب سازها بايد به آن توجه داشت، نقش و ميزان حضورسازها درگروه نوازی ها وهمين طور ارکستر است. بطور کلی در گروه نوازی ها می توان ازسازهای مختلف استفاده نمود، اما بعضی از سازها با توجه به خصوصياتشان، مورد استفاده بيشتری در گروه نوازی ها يا ارکستر دارند.

اين امر درانتخاب ساز يکی از موارد مهم می باشد، زيرا به عنوان” يک امکان” برای نوازنده مطرح می گردد، سازی که در ارکستر يا گروه نوازی بيشتر استفاده می گردد، دارای طيف وسيع تری از قطعات می باشد که در آن ها از آن ساز استفاده شده و از جنبه ديگر نيز، بدليل وجود همين امکان، نوازندگان اين دسته ازسازها می توانند در فضای گسترده تری جويای شغل و کسب درآمد ثابت از طريق نوازندگی درارکسترها و گروه های موسيقی گردند.

از طرف ديگر تعداد نوازندگان هرگروه ساز که بطورثابت، به استخدام ارکستر در می آيند جزو مسائل تاثير گذار درانتخاب سازهاست، زيرا هرچه در يک ارکستر به تعداد بيشتری از نوازندگان يک ساز نياز باشد احتمال و امکان کاريابی براي آن ها بيشتر است.

charekar Xylophoneزيلوفون معمولا  کاربرد کمتری در اجراها دارد.

برای مثال اکسيلوفون بسيار بندرت و کم در ارکستر استفاده می گردد وهمچنين در اغلب مواقع استفاده از آن در ارکستر نيز، به بيش از يک نوازنده آن در موسيقی مورد اجرا، نيازی نيست.

به هر حال بايد توجه داشت، که مسائل درآمدی و معيشتی نوازندگان و هنرمندان جزو”امورلاينفک” زندگی آن هاست و به سادگی نمی توان از کنار اين دسته از مسائل گذشت و آن ها را ناديده گرفت، در غير اينصورت وضعيتی پيش می آيد که هنرمند برای تامين معيشتی زندگی خود به کارهای فرعی و غيرهنری روی می آورد و اين امر باعث افول وضعيت هنری او می گردد.

۷٫ بسياری از اوقات قيمت پايه سازها، ازعوامل بسيار تاثير گذار در انتخاب ساز توسط هنرجويان می باشد. عملا سازهايی که دارای قيمت پايه بالايی هستند، کمتر توسط افراد با وضعيت مالی کم در آمد يا متوسط خريداری می گردند و آن ها توان خريد اين دسته از سازها را ندارند و تازه به علت وجود قيمت پايه بالا اين دسته سازها، اگر خريداری نيز از طرف اين دسته از افراد با وضعيت مالی گفته شده نيز صورت پذيرد، آن ها نمی توانند ساز با کيفيت بالايی را تهيه کنند و اين امر باعث می شود تا بسيار از افرادی که استعداد نوازندگی دارند از يادگيری آن محروم بمانند.

از طرف ديگر، همانطور که امروز شاهديم، انتخاب و خريد اين دسته از سازها توسط قشر مرفهی از جامعه ما بصورت يک ژست در آمده و باعث گرديده تا اين سازها بعد از مدت کوتاهی، بصورت يکی از اجزای دکوراسيون خانه در آيند.

charekar Pianoبراي مثال می توان پيانو را در نظر گرفت که نمونه بسيار خوبی براي اين قضيه است. افراد بيشماری که دارای علاقه و استعداد دراين ساز هستند يا از نواختن آن محروم شده اند يا مجبور به تمرين با ارگ های الکتريکی شده اند.

۸٫  وجود و تعدد آموزشگاه ها ومراکزآموزشی و همچنين هنرآموزانی که ساز مورد علاقه شما را تدريس می کنند، در طول زمان دوره آموزش ساز، ميزان اطلاعات و مهارت های فراگرفته شده نوازندگی بسيار موثر است. برای مثال،” درحال حاضر” نوازنده، مدرس و مرکزی که در آن ساز هارپ تدريس گردد درکشور ما نادر است و وجود يک يا دو مدرس در يک ساز نيز، برای يادگيری در سطوح بالا و همچنين پاسخگويی به نيازها نيز ناکافی است.

charekar guitarسرعت در پیشرفت اولیه، وجود منابع مطالعاتی زیاد و ارزانی ساز از جمله عوامل پر طرفداربودن ساز گیتار است.

۹٫  فیزیک بدن و قدرت بدنی نوازنده از مواردی هستند که بایستی در انتخاب ساز مورد توجه جدی قرار بگیرند. بسیاری از سازها برای نواختن یا حتی نگهداریشان در هنگام نواختن توسط نوازنده توان بدنی بالایی رامی طلبند و از طرف دیگر نباید از نقش فیزیک بدن نوازنده نیز غافل شد، زیرا این امر در کوتاه مدت و دراز مدت تاثیرات زیادی را دارد.

نوازندگانی که سازی را انتخاب کرده و می نوازند که با فیزیک بدن آنها سازگاری ندارد، هم در هنگام نواختن آن دچار مشکل می شوند و هم با گذشت زمان دچار بیماری ها و آرتروزهای مختلف می گردند. زیرا متاسفانه در هنگام انتخاب ساز اغلب به این مسئله توجه چندانی نمی شود و این امر مهم تلقی نمی گردد.

charekar violin1برای نمونه ثابت شده که داشتن گردن بلند برای نواختن ویلن مناسب نیست و خطر بروز آرتروز در این دسته از نوازندگان بیشتر از دیگران است یا کسانی که مشکلات و نارسایی های ریوی دارند در نواختن سازهای بادی دچار مشکل می شوند.

از طرف دیگر، همانطور که گفته شد داشتن قدرت بدنی مناسب در نواختن بعضی از سازها لازم است، مثلا کنترباس نیازبتوان بدنی مناسبی برای نگهداری و نواختن دارد.

هرچند که در این موارد قطعیتی وجود ندارد، اما در هر حال وجود یکسری از شرایط و ویژگی های بدنی برای نواختن هر ساز، مفید تر ازعدم وجود آن هاست.

۱۰٫ درانتخاب ساز بایستی به فراوانی و تنوع وسایل مورد استفاده در آن ساز و قیمت آن ها و همچنین وجود مراکز و افرادی که این خدمات را ارائه می دهند توجه داشت. بسیاری از قطعات بکار رفته در سازها از قطعات مصرفی بوده و بعد از مدتی مستهلک می گردند – نظیر سیم های یک ساز زهی- و یا اینکه ساز در اثر استفاده یا تعویض قطعات، نیازمند تنظیم می گردد و در اینجاست که مشکلات بیشمار رخ می نمایند.

نبود بسیاری از وسایل اصلی اولیه و جانبی مورد استفاده دراکثر سازها و همچنین عدم وجود تکنیسین دوره دیده کاردان و با مهارت، که در اثر تنظیم و تعمیر او، صدمه ای به سازوارد نگردد و همینطورعدم وجود وسایل استانداردی که این تکنیسین در تنظیم و تعمیر ساز باید از آن ها بهره گیرد، مشکلات را چندین برابرمی گرداند.

۱۱٫ میزان شهریه پرداختی برای یادگیری سازهای مختلف متفاوت است و باعث می شود که این پارامتر به همراه قیمت ساز، برای افرادی که اطلاع چندانی از مواردی نظیر آنچه در این سلسله مقالات عنوان شده ندارند، از مهمترین عوامل انتخاب ساز گردد.

تعداد زیادی ازافراد درهنگام انتخاب ساز به دنبال سازی هستند که دوره آموزشی کوتاهی داشته و شهریه نسبتا کمی نیز داشته باشد. البته این مورد همانطور که در این مقاله نیز آمده، از عوامل گزینش ساز است، اما سایر موارد مطرح گشته در بالا در درجه اهمیت بیشتری نسبت به این عامل قرار دارند.

۱۲٫ میزان تنوع و وجود کتاب های آموزشی و در درجه بالاتر، دردسترس بودن نت های قطعات مختلف یک ساز، بایستی بسیار جدی گرفته شود.” درحال حاضر” تهیه کتب آموزشی نسبت به تهیه نت قطعات تخصصی سازها در ایران ساده تر است.

نکته : قبل از انتخاب ساز از رپرتوار آن مطلع شوید.
متاسفانه نبود مراکز فروش نت های موسیقی و”عدم وجود رقابت” بین همین چند مرکز انگشت شمار، که دارای امکانات بسیار محدودی از لحاظ آرشیو نت های موسیقی هستند، باعث شده تا نوازندگان دسترسی بسیار ناچیز و محدودی به نت قطعات مورد علاقه خود یابند. در واقع در این بخش نوازندگان بیشتر نت ها را از طریق دست به دست از یکدیگر یا از طریق اساتید موسیقی خود تهیه می کنند.

در این روش نمی توان به نت بسیاری از قطعات که زمان چندی از ساختشان نمی گذرد دستیابی پیدا کرد و در نواختن همان قطعات شناخته شده تر نیز نوازندگان دچار مشکل می گردند، زیرا به علت استفاده شدن مکرر و طولانی و همینطور دست به دست این نت ها، آنها اکثرا کثیف، خط خورده و نا واضح گشته اند و نوازندگان را به اشتباه می اندازند.

این مسئله برای بعضی از سازها حاد تر بوده و بایستی قبل از انتخاب ساز مورد بررسی دقیق، برای ساز مورد علاقه قرار گیرد.

جمع بندی : بنابر آن چه که در بخش های مختلف این مقاله بررسی شد به این نتیجه می رسیم که انتخاب یک ساز برای نواختن، صرفا یک مسئله ساده و یا احساسی نیست و بایستی به بسیاری از مسائل توجه داشت و با استادان موسیقی نیز مشورت نمود.

منبع : موزیک۲۰۱۳۹۲

بارگذاری بیشتر در موسیقی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بررسی کنید

چگونه می توانیم آواز بخوانیم

آواز خوانی و خوانندگی مهارتی است بر اساس حافظه ماهیچه های صوتی و صد البته مهارتی است، بیش …